BREAKING NEWS, Oduu Afan Oromo

TUFAA FI GOOBANAA: Akkamitti gowwummaan, mana diinaa siin dhaqaa?

TUFAA

kudhaamni waadaadhaa, odoon nurra jiruu,

akkamiitti ofirraa kuttee, alagaatti galte?

yoom fi eessatti walbartanii, akkanatti amante?

Natti himi dhiiga koo, natti himi fira koo.

siinan jedhaam yaa abbaa waraanaa koo.

Yaa abbaa duulaa loleefi lolchiisaa koo

Maal adaraa aabboo guddaa fi Waaqaa,

Adaraa Dacheefi ruda Saaqaa

maal jaallee,sanyii abbaa muudaa,

akkamitti gowwummaan, mana diinaa siin dhaqaa?

waadaa sanyii keenyaa,waadaa hangaftichaa

kan abbaa keenya,kan kan Galaan Tuullamtichaa

Waadaa oromummaa, mallattoo namummaa

Akkamiin mulqattee, filattee gabrummaa

Akkamiin of gattee filatta ergamuu

Maalii yaa gobana garaan maaf sin mamu

Sanaa diinaa innikaa, jaarradhaan wal waraanne

warra dhiiga keenyan, ireenyiyyuu jaarrame

Warra nu dadhabnaan maqaa nutti moggaafte,

Galaan maqaa haaltee gaallaatti geeddarte

Akkamitti namana, sanyii kanaaf na kadhimtaa?

Akkamitti fira taana jettee nyaaphaa natti faarsita?

Akkamitti mana gumaaf firummaa filatta?

Maali yaa foon koo? Maalif nu salphifta?

Duruu geerraree geerraran himee dubbii

fakkeessaan bira qabee taajjabbii

gaafa dabe dubbiin.“Mana guddaa dhimmise,

guutuun dabnaanin beekee

warra guddaa beela’e,sareen huuqqannaan beekee…”

kan kee kun na raajee yoomin kana sirraa eege.

Lammiin lammii dhiise, afaan simaabaloon alagaa filatu

Takka hin dhageenye, haraamu akkasii kan seenan dubbatu

Seenaa Oromoorraa afoolli na hin geenye

kan kee kuni na dhibee maalifi eessuma maddi rakkina kee?

Yaa goobanaa natti himi mee maali waanti gandaan si dhaqe

Yoo aangoo, harkaa qabdaa,yoo gootummaa ayyaantummaan si guunnee,

yoo addaas kunoo adda leenca gurraachaa dhadhaan si muudnee

maaluma sitti falanii diinaf fira taata?

Akkamitti qomoo gattee,diinaf ciniinsifatta?

Natti hmimee itti falla,yookan itti qallaa

Yookin dhaha laallee, waa beekaa gaafanna

qaaruxee uumamaa durittuu ni qabna

Moorri haa laallamuu, keessaasa hubannaa

Namana mee damaqi jarri numaan numa nyaatti,

ati itti michinaan,karaan bahuu saatii

Daangaan keenya cabnaan nu seenum kallattin hundattuu

Egaa gaafas maali deebiin keenya akka warra Gadaattuu?

akka warra QAALLUUFI QAALLITTIITTII

akka hangafummaafi warra safuu eegutti

Maal jennee dubbachuufi, gaaffii seenaaaf ka’uttii

Egaa mee tilmaamtaa, Macci maal haa jedhuree

obbolaan keenya quxisuun, maal haa dubbataniree?

Fira gantee, nyaaphaf ergamuu kee

Raayyaan maal nuun haa jedhu walloon maal haa dubbutu?

Lakkii si gaafataa, hin gognee dhiigni Warqituu

Bareentu maal haa dubbutu

Arsii,Qallo,karrayyuufi warri Ituu

Humbaannifi Anniyaan koodeen keenyaa gamasii

Gujii gurraachi guutuunis

Ani kana hin dhagayu akkamittan dhagaya

kana taa’ee hin laaluu akkamittan taa’ee laala?

Saba waamee waacilee, kufee kuffisa malee,

Gantummaa fi boojummaa lakkii

dhaloota hin dhaalchisu du’eetaan badaa malee…

Jedhee abbaan Gadaa Tufaa manaa takka lafaa ka’ee

nyaara ol butee gadi butee,

Aariin garaa waxallan hidhii ciniinnatee,

“Jamaa ilmaan Tuulamaa,Daaccii, Sooddoo fi Jillee

warri Jiddaa warri Bachoo fincaan jahan Galaan,

Eekkaafi Gullalle

Ani kana hin fudhuu, gantummaa Goobanaa

Yoon kana taa’e ilaale

Ayyaanni abaabilee, qabee na hin dhiisiinii

Heerri uumee Walaabuu, seerri caffee tumaa.

Ka’aa kaa naa faana, yookiin duunee banna

yookan duullee moona

Goobanaan nu ganee filateera diina

dhaamsi kiyya kanaa waliif tahaa gaachana

Abbaan Gadaa keessan gantuu mitii

Dhalootaf naf dhaamaa mormaa koon laadha duudhaa oromootif.

Goobanaa:

Goobana Dacee

ahahahaha!Maal akkana tahaa,

akka qotiyyoo alba’aa

silaas ati yoomuu, tasa hin qaroomtuu

yaanni kee baraan jabbiidha gonja hin guddatu

namtichi [MINILIK] qaroodhaa, wanta baay’ee beekaa

nu birayyuu darbee michuu adii qabaa

biyya guuddoo uummufis abjuu faroo qabaa

kana walii qooddannaa KUN MAAL DABA QABA?

yoo gootummaa ni caalla, eessa abbaasaa gala.

booddee gaafa moonee, harka keenya galaa

jedhee, si sossobee, utuu gadi hin baafne golatti sitti himee

sossobaa koo diddee, balaloo jalqabdee?

Kaayyoo koo sitti himee, maaf hubachuu dhabda?

Walii galteen keenya hamma kana qofaa

Firoomni keenyas maaliif duubatti hafaa,

Akka nama wallaalaa maalif yaadni siin mara?

Ani yooman si gane ‘nugusaan’ wal baree?

warri akka keenyaa mitii, Jarri kuni fagootti

Dhufaa darban isaanii warra waaqarraati

aangoon harka hin ba’uu hanga du’aanitti

keenya aangoon yoomi tura,

waggaa saddeetin wal fura

Maal hammeenya qabaree yoonan qaroo bare?

Ani yooman barbaada dhaqe, anatu isaan marare

Gootummaa koo sodaatee soddummaa koo filate

Oromoo gane jettee, oromummaa darbe jettee

abbaa Gadummaa keen yoo doorsisaaf taate,

yaa’ii gadaa waamtee, yoo caffee tumaatti na geessite

Hora Finfinneefi Yaa’ii caffee aannanii

Odaa Nabee duuban Tuulluma yoo narratti kakaaste

Si gahe jedhanii akka na darbaniif

Yoo akkanan akkanaa,

taa’ii boruu wal arginaa.

WAAN HORTUUN GOOTUU, DAALOS NI BEEKTII

situ wallaalaa malee, an duruu maladheera

dudduubee jabaakoo, Minilik godhadheera

Yoo dhumiinsa Tuullamaa yaadde malee ofii

harka kenni dafii

QEESIIFI MINILIKIIN kunoo boru dhufuufi

si’iin wal baranii firummaa uumachuufi

Toltes, diddes, hundumtuu ta’uufi.

#TUFAA:

Ana qallaa warra sanii, Incinnii Gullallee

Alagaan hin firoomu,du’een bada malee.

Edaa fagatteetta

diina Oromtichaa manatti afeertetta.

Jamaa lammiiwwan koo, isinan dhagayaa

na dhagahaa,Yaa’ii gadaa dhagahaa

YAA’IIN CAFFEE TUMAA DHAGAHAA!

QAALLUUFI QAALLITTIIN DHAGAHAA!

BOKKUUF KALLACHI DHAGAHAA!

ATEETEEFI CAACCUUN DHAGAHAA!

ULFAAN AABBOO DHAGAHAA!

ULFAAN AAYYOO DHAGAHAA!

QE’EEN KEE QEENXAHUUF

ALAA-GALEEN NYAATAMUUF

SAFUUFI HOONNI KEE SIRRATTI SALPHACHUUF

DHALLI ATI ABDATTE KUNOO SI GURGURUUFI

DIINNI BORUU NU SEENUUFI

QE’EEN NU HARKAA FUDHAMUUFI

WARRI GUMAA KUNOO QE’EE NU SEENUUFI

Ilmi kee guddeedaa,Goobanaan nu didee

Egaa mala malaa an dubbicha didee

Na faana hiriiraa, guyyaan xiixee dhufe.

Ammoo sana dura, heeraa 30n uumaa ambaan,

akka aadaa fi safuu keenyatti,Ammas sin gaafadhaa,

mee deebii naaf kenni

Bu’urri waliigalteedhaa maalinni sababni?

saba daba malee gaarummaa hin beekne,

akkamitti nuun firoomti, diinni nun jaalanne

maal barbaacha dhufu qe’ee abbaa Gadaa

Qeesiifi nugusaan maal walirraa qabnaa,

osuu guutuu qabnuu jaajjaa, aadaa fi Gadaa

Namana dhagayii,qalbii jijjiirradhu

Nyaapha hin afeerinii, dhaaloota laalladhu

Mee xiqqoo yaadadhu,

Akaakuufi akaakileen, maal nutti dhaamanii?

Waakkiin maalii dhalannaan, gannee irbuu isaanii?

Bara maaltu dhufeet, dhaamsasaanii darbannee

Ollaan erga yoomii maatii namaaf tahe?

Oromoof habashaa maaltu waliin gahee

yoomirraa calqabeet nuuf wadaaja taahe?

Dubbadhu Goobanaa,deebiin sirraa barbaadaa

Ati abbaa duulati,ana abbaan Gadaa.

Deebii naaf dhabdullee dubbadhu gaaddisaaf

Yaa’iin taahaa jiraam,itti himi caffeedhaaf

Waan mana gumaa sigeesses himadhumee lammiif

waan nurraa dhabdee sitti hanqates himadhu qomoof

waa dharraatetu jiraa kanas labsiif mee firaaf

tajaaltuu tahuuf waan si kakaase kanaaf

mirga abbaa qe’ee dabarsitee kennuuf

qooddachuuf alagaattiGuutuun utuu jiruu,

maaf si kajeelchise hirtaatti qootte buluun

Himimee lammii keef waan itti jirtu

Dubbadhu goobana isa waliif galtu

#MINILIK

Minilik

intala warra diinaa kootii giiftii koo

beektuufi hooggantuu koo

siinan argaa ani egeree fi hiree koo,

Tasa hin dagatin, maalif akkan si jaaladhe,

Hundumaa tuffadhee,maalif akkan sifuudhe

maalif akkan sitti maraadhe

tasumayyuu siif galeeraa?

Callisuun kee kuni gaaffii natti taheera.

Siinan jedhaam, yaa intala Buxul Walee

Intala warra guddaa, eessuma Gugsaa Walee

warra kee jajjaboo lafaan dhayuuf Warra Yajjuu

warra Raayyaa hanga warra Qaalluu

Akka isaan moo’annee, boru mana tokko bullu

Maalif callistaree kaatee mala hin malluu

Xaayituu dhagayi yaa haadha Zabdituu

Yoohannis gamasitti,Gugsaa Walee jidduutti

Oromoo warra Gidduu galeessaa, warra Ollaa kootii

Warra abbaa Gadaa warra Tuullamaaf,

maalif kaatee imaltee ilaalchan dhaqxu

firummaa Tufaa sodaannus,Goobanaa harkaa qabnaa

Isaan wal nyaachifnee, Tuullama dhuunfanna.

Lafa dharraa keetii Shaggarr,Tulluu Bilbilaa gaafasan jiraattaa

Mala keetiin malee egereen koo dukkanaa

maalif mala hin maltuu, Xaayituu sarana?

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s