TOP NEWS

የአክሱም ግድያ ዜና ተከትሎ በትግራይ የዴንጎላት እልቂት ዝርዝር መረጃን ያሳያል – 164 ሰላማዊ ሰዎች በኤርትራ ወታደሮች በቀዝቃዛ ደም የተገደሉበት ፡፡

የአክሱም ግድያ ዜና ኤኤንሲ ዜና ተከትሎ በትግራይ የዴንጎላት እልቂት ዝርዝር መረጃን ያሳያል – 164 ሰላማዊ ሰዎች በኤርትራ ወታደሮች በቀዝቃዛ ደም የተገደሉበት ፡፡

የ AFP ዘገባ

እኩለ ቀን በፊት ነበር ሆኖም ገና የበየነሽ ተክለዮሃንስ ቤት ቀድሞውኑ ለሰዓታት ሞልቷል-ከ 30 በላይ እንግዶች ለዋናው የኦርቶዶክስ ክርስትያን በዓል ክብር ሲባል የሽሮ ወጥ እና ምስር ሳህኖች እየዘመሩ ፣ እየጸለዩ እና እያጋሩ ነበር ፡፡

   በዚያ ህዳር ቀን የነበረው ድባብ እጅግ አስደሳች ከመሆኑ የተነሳ እስከ ሰአት ድረስ በሰሜን ኢትዮጵያ ትግራይ ክልል ወደምትገኘው ደንጎላት ወደተባለው ጠመዝማዛ መንገድ እየሄዱ የኤርትራ ወታደሮች በእግር ሲጓዙ ማንም አላስተዋለም ፡፡

   ወታደራዊ ወታደራዊ ዩኒፎርም ለብሰው በኤርትራ ቋንቋ በትግርኛ ቋንቋ የተናገሩ ወታደሮች በውስጥ ያሉትን እንግዶች ሁሉ አስገድደው ወንዶቹንና ወንዶቹን ለይተው ከኮረብታው ወደታች ወደ ፀሃይ የተቃጠለ መሬት ሄዱ ፡፡

   ቤየነሽ ወደ ደህንነት ወደ ተቃራኒ አቅጣጫ ስትሸሽ የመጀመሪያውን የተኩስ ድምጽ የሰማች ሲሆን ወዲያውኑ ከወዳጆ loved በታች ለሚወዷት ወንዶች በጣም የከፋ ትፈራለች-ባሏ ፣ ሁለት ጎልማሳ ወንዶች ልጆች እና ሁለት የወንድም ልጆች

   ከሦስት ቀናት በኋላ ከተደበቀች ስትወጣ ፣ በየነሽ አምስቱ በጭፍጨፋው እንደጠፉ ተገነዘበች ፡፡

   ወታደሮቹ እጃቸውን በቀበቶቻቸው እና በገመዶቻቸው አስረው በጭንቅላቱ ላይ ተኩሰው ነበር ፡፡

   የቅድስት ማርያም ዓመታዊ በዓል ወደ ደም መፋሰስ እንዴት እንደተለወጠች ወይዘሮ በየነሽ “ይህንን ከማየቴ መሞትን እመርጣለሁ” ሲሉ ለኤኤፍፒ ተናግረዋል ፡፡

   የአከባቢው የቤተክህነት ባለሥልጣናት በዴንጎላት 164 ሲቪሎች የተገደሉ ሲሆን አብዛኛዎቹ ሰዎች የተገደሉት ከበዓሉ አንድ ቀን በኋላ ህዳር 30 ነው ፡፡

   ያ በትግራይ እየተካሄደ ባለው ግጭት ውስጥ እጅግ የታወቁት ግፎች መካከል አንዱ ያደርገዋል ፡፡

   የጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ (ዶ / ር) መንግሥት የሰብዓዊና የሚዲያ ተደራሽነትን ወደ ክልሉ በጥብቅ በመገደብ ለሦስት ወራት ያህል የዴንጎላት ከተማ ነዋሪዎች ታሪካቸውን ለዓለም ለማዳረስ ተስፋ ቆረጡ ፡፡

   ኤኤፍፒ ባለፈው ሳምንት ደንጎላት የደረሰ ሲሆን በሕይወት የተረፉትን ቃለ ምልልስ በማድረግ በአሁኑ ሰዓት መንደሩን ያረፉ የጅምላ መቃብሮችን በመመልከት በትግራይ ፊርማ በተራራ የድንጋይ ማስቀመጫዎች የተከበቡ የድንጋይ ቤቶች ስብስብ ነው ፡፡

   የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶች በትግራይ የተከሰተውን ሁከት እጅግ አስከፊ ምሳሌ ከመሆን ይልቅ በዳንጎላት የተከሰተው አስጨናቂ ሁኔታ የተለመደ ሊሆን ይችላል ብለው ይፈራሉ ፡፡

   “በትግራይ ውስጥ በጣም ብዙ የዓመፅ እና የእልቂት ቦታዎች አሉ። ሙሉው ሚዛን ገና አልታወቀም ብለዋል ፤ የአምነስቲ ኢንተርናሽናል ተመራማሪ ኢትዮጵያ ፍሰሃ ተክሌ ፡፡

   ለዚህም ነው በተመድ የሚመራ ምርመራ እንዲደረግልን የምንጠይቀው ፡፡ የጭካኔዎቹ ዝርዝር መውጣት አለበት ፣ ተጠያቂነትም መከተል አለበት ”ብለዋል ፡፡

   እስካሁን ድረስ በክልሉ “የተጠረጠሩ ወንጀሎችን” እያጣራሁ ነው ያለው አዲስ አበባ ብቻ ነው ፡፡

    – የተሳሳቱ ኤርትራዊያን የሉም –   

   አቢ – እ.ኤ.አ. በ 2019 የኖቤል የሰላም ሽልማትን ያሸነፉት – ከበዓሉ አራት ሳምንታት በፊት በትግራይ ውስጥ ወታደራዊ እንቅስቃሴዎችን እንዳወጁ በመግለጽ በትግራይ ረዥም ጊዜ ገዢ ፓርቲ በፌደራል ጦር ሰፈሮች ላይ ለተፈፀሙ ጥቃቶች ምላሽ መስጠታቸውን ተናግረዋል ፡፡

   ኃይለኛው የትግራይ ህዝብ ነፃ አውጭ ግንባር (ህወሃት) ለአስርተ ዓመታት የኢትዮጵያን ፖለቲካ በበላይነት ተቆጣጥሮ የነበረ ሲሆን በ 2018 ወደ ስልጣን ከመጡ በኋላ በአብይ መካከል ከፍተኛ ውጥረት ነግሶ ፓርቲውን በገለልተኝነት ተከሷል ፡፡

   ጦርነቱ እየገፋ ሲሄድ እና የጭካኔ ድርጊቶች እየተጠናከሩ ሲመጡ ፣ ከጎረቤት ኤርትራ የተውጣጡ ወታደሮች ፣ የኢትዮጵያን ወታደሮች እንደሚደግፉ በስፋት የሚነገርላቸው ፣ ብዙውን ጊዜ እንደ አጥፊዎች ጣቶች ናቸው ፡፡

   አዲስ አበባ እና አስመራ የኤርትራን ጦር በጭራሽ በትግራይ ውስጥ እንዳሉ ክደዋል ፡፡

   ባለፈው ሳምንት አምነስቲ በትግራይ ከተማ በአክሱም የኤርትራ ወታደሮች “ስልታዊ በሆነ መንገድ በመቶዎች የሚቆጠሩ ያልታጠቁ ዜጎችን እንዴት እንደገደሉ” በዝርዝር የዘገበ ዘገባ ደግሞ እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ ኖቬምበር 2020 እ.ኤ.አ.

   በሁለቱም ቦታዎች የሚገኙ የትግራይ ተወላጆች የወንጀለኞቹን ብሄረሰብ አላሳተም ሲሉ ተናግረዋል ከድምፃቸው በተጨማሪ ለኤርትራው ቤን አሚር ብሄረሰብ ብቻ የተደረጉ የፊት ጠባሳዎችን አንስተዋል ፡፡

   የዴንጎላት የተረፈው ታምራት ኪዳኑ የ 66 ዓመቱ ኤኤፍአይኤን እንደገለጸው ኤርትራዊያኑ በደረሱበት ጠዋት ወደ በቆሎ ማሳዎቻቸው እየተጓዘ ሲሆን በቀኝ ጭኑም በጥይት ተመቷል ፡፡

   መንቀሳቀስ ባለመቻሉ ወታደሮቹ በቅርቡ ያገቡትን የ 26 ዓመት ልጁን ጨምሮ ሌሎች ሰዎችን ሲያወድሱ መሬት ላይ ተኝቶ ያዳምጥ ነበር ፡፡

   ከሁለት አስርት ዓመታት በፊት ሕወሃት ማዕከላዊ መንግስትን በበላይነት ሲቆጣጠር ኤርትራ እና ኢትዮጵያ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ለህልፈት የበዳ የጭካኔ የድንበር ጦርነት አካሂደዋል ፡፡

   ታምራትን ጨምሮ ብዙ የትግራይ ተወላጆች የኤርትራ ወታደሮች የአሁኑን ድርጊት እንደ በቀል ዓይነት አድርገው ይመለከቱታል ፡፡

   ታምራት “ይህ ዓይነቱ ወንጀል እኛን ለማጥፋት ፣ እኛን ለማዋረድ ነው” ሲል በክልሉ መዲና መቀሌ ከሚገኘው የሆስፒታል አልጋው ላይ ገመድ አልባ ሳይረዳ መቀመጥ አለመቻሉን ተናግሯል ፡፡

    – ቤተክርስቲያን በእሳት ላይ –   

   የኤርትራ ወታደሮች በዴንጎላት መሃል ላይ በወታደሮች ላይ የተኩስ ልውውጥ ሲያደርጉ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሌሎች ሲቪሎች በተራሮች ላይ በምትገኝ የኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ በሽብርተኝነት ተደናገጡ ፡፡

   ወታደሮቹ ብዙም ሳይቆይ ወንዶቹ ወጥተው እጃቸውን ካልሰጡ ቤተክርስቲያኑ እንደምትወረወር አስጠነቀቁ ፡፡

   አንዳንዶቹ ከፍ ብለው ወደ ተራራዎች ለመሸሽ ቢሞክሩም የኤርትራ ወታደሮች በጣም ርቀው ከመድረሳቸው በፊት በጥይት ገደሏቸው ፡፡

   በቀልን በመፍራት ስሙን እንዲቀየር የጠየቁት የ 30 ዓመቱ ገብረማሪያም እራሳቸውን ለኤርትራዊያን ከሰጡት ጥቂቶች መካከል ናቸው ፡፡

   በሬሳ ላይ በተተከለው የመቃብር ቦታ ላይ በድንገት በተከፈተ ጭንቅላት – ሬሳዎችን በማጓጓዝ ሬሳዎችን በማጓጓዝ የመርዳት ኃላፊነት ተሰጠው ፡፡

   በአንዱ ጣቢያ ፊት ለፊት ቆሞ ፣ ከከቲቲ ክላስተ በስተጀርባ በሚገኘው ገብረማሪያም ግጭቱ በትንሹ የዜጎችን ጉዳት ያካተተ ነው በሚለው የባለስልጣናትን አስተያየት አሾፈ ፡፡

   “ከፊትህ ያየኸው ውሸት መሆኑን ያረጋግጣል” ብለዋል ፡፡

    – ‘መናገር ያስፈልግዎታል’ –   

   የዴንጎላት ነዋሪዎች ስለ እልቂቱ ታሪክ ለመናገር ጥቂት ዕድሎች አሏቸው ፡፡

   የኤርትራ ወታደሮች ከሄዱ በኋላ ገብረማሪያም እና ሌሎች የዴንጎላት ነዋሪዎች የጅምላ መቃብሮችን ደማቅ የሰማያዊ ሰማያዊ ምልክት በማድረግ የተወሰኑትን ድንጋዮች ቀለም ቀቡ ፡፡

   ገብረማርያም “እኛ በዚያ መንገድ ሳተላይት ሊያያቸው ይችላል ብለን አሰብን ፡፡

   የኤኤፍፒ ጋዜጠኞች ቡድን ወደ መንደሩ ሲደርስ በደርዘን የሚቆጠሩ ወንዶችና ሴቶች በፍጥነት ወጡ ፣ የተወሰኑት የሞቱ ዘመዶቻቸውን የተቀረጹ ፎቶግራፎችን ይይዛሉ ፡፡

   ሴቶች ሲያለቅሱ እና መሬቱን ሲደበድቡ ፣ የተወሰኑት የሞቱ ወንዶች ልጆቻቸውን ስም እየጮኹ ፣ ወንዶች በፊታቸው ላይ ተጎትተው ወደ ሻርፕ ተኝተዋል ፡፡

   በዴንጎላት በሚገኘው የኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ካህን ካህሱ ገብረህይወት የኢትዮpiያ ኦርቶዶክስ መሪዎች እንኳን ግድያውን እያወገዙ ባለመሆኑ በሐዘን ተሞልተው የፌደራል መንግስቱን ምንም እንዳትሉ ፡፡

   ካህሱ “ሰዎች በሚሞቱበት ጊዜ እና ምንም ነገር በማይናገሩበት ጊዜ ይህ ለህይወታቸው እንደሚፈሩ የሚያሳይ ምልክት ነው” ሲሉ የቤተክርስቲያኗን አመራሮች ጠቁመዋል ፡፡

   “ግን መጽሐፍ ቅዱስ እንደሚነግረን በሰዎች ላይ መጥፎ ነገር ሲከሰት ካዩ መጸለይ ያስፈልግዎታል ግን መናገርም ያስፈልግዎታል ፡፡”