TOP NEWS

ዐብይ አህመድ ኦነግን ለማስወገድ ጥሪ አቀረበ-በምን ዋጋ?

በሞያሌ ውስጥ መንሸራተት የጠቅላይ ሚኒስትሩን የኦሮሞ ነፃነት ግንባርን በሕገ-ወጥ መንገድ የመያዝ ፍላጎት እንዳለው ያሳያል ፣ ይህ ደግሞ ብዙ ኦሮሞችን ወደ ትጥቅ ተቃውሞ ሊገፋ ይችላል ፡፡ ያ የሥራ ጊዜውን ያደናቅፍ ይሆናል እናም በመጨረሻም የኢትዮጵያን ግዛት መበታተን ሊያበስር ይችላል ፡፡

እ.ኤ.አ. ታህሳስ 9 (እ.አ.አ.) የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ (ዶ / ር) የኦሮሞን ነፃነት ግንባር (ኦነግን) ለማስወገድ ጥሪ አቀረቡ ፣ የኢትዮጵያን ግዛት እንደገና ለማብራራት ቀጣዩ ትልቅ እርምጃውን ያመለክታሉ ፡፡ በሁለቱ አገራት መካከል ያለውን የንግድ ልውውጥ ለማሳደግ የአንድ ጊዜ የድንበር ምሰሶ በተመረቀበት ወቅት ከኬንያው ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ጋር በጋራ ጋዜጣዊ መግለጫ ወቅት አቢይ አደገኛ ጥያቄ አቀረበ ፡፡

ያልተወራረደ ታዳሚውን “አልሸባብን እና ኦነግን ከዚህ ክልል ማስወገድ ከቻልን እነዚህ ሰዎች እንዴት ወደ አንድ ቤተሰብ ፣ አንድ ሀገር ፣ አንድ ህዝብ በታላቅ ደስታ እና ትብብር ሊለወጡ እንደሚችሉ ማየት ትችላላችሁ” ብለዋል ፡፡

በእውነቱ እና በተሞከረበት የአብይ ፋሽን ወደ አፋን ኦሮሞ ሲዘዋወር ኦነግን ለማጥፋት ፈንጂ ጥሪውን ትቶ ነበር – የኦነግን ንቃተ ህሊና የተቀዳ እና የኦሮሞ ብሄር ልምዶችን የኖረ የቫንቫር ድርጅት ፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ስለ አንድ ነገር የተለያዩ ነገሮችን ለተለያዩ አድማጮች በመናገራቸው በድርብ ንግግራቸው ታዋቂ ናቸው ፡፡ ባልተጠበቀ ሁኔታ አስተያየቱ የአብይን የኦሮፖብቢክ ደጋፊዎችን ያስደሰተ ቢሆንም የእርሱ እውነተኛ ዓላማዎች ምናልባትም ሳይታወቅ ይፋ የተደረገው ብዙም አስገራሚ አልነበረም ፡፡

ዐብይ ገና ለጀመረው አደገኛ ጦርነት ሳያውቅ በድሉ ላይ ይገኛል። በኤርትራ የተደገፈው ወታደራዊ ዘመቻ በህዝባዊ ወያነ ሃርነት ትግራይ (ህወሓት) ላይ ገና አልተጠናቀቀም ነገር ግን ለቡድኑ ከፍተኛ ጉዳት ደርሷል ፡፡ ዓብይ በጦርነቱ እቅድ እና አፈፃፀም ውስጥ በኤርትራ ንቁ ተሳትፎ እንዲሁም ምናልባትም ከሁሉም ይበልጥ የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ በራሪ አውሮፕላኖች ተሳትፈዋል በሚል ውጊያው ያሸነፈ ይመስላል ፡፡

አሁን ትኩረቱን ወደ ደቡብ ወደ ሌላ ወደ ጥፋት የፖለቲካ ውጥንቅጥ እያዞረ ነው የኦሮሞ ተቃዋሚዎች ፡፡ የአብይ አስተዳደር በምትወለድበት ኦሮሚያ ውስጥ ማንኛውንም ጠቃሚ ተቃዋሚዎችን ለማፍረስ የጀመረው ዘመቻ ከሁለት ዓመት በላይ እንደቀጠለ ነው ፡፡ በአስር የሚቆጠሩ የኦሮሞ ተቃዋሚ ፓርቲ ደጋፊዎች እና አመራሮች ትንኮሳ ፣ ማስፈራራት ፣ እስራት የተደረገባቸው ሲሆን የተወሰኑት ለፖለቲካ ትርኢት ሙከራ እየተዳረጉ ነው

ዓብይ ለኦነግ የተናገረው – በሕጋዊነት የተመዘገበ ፓርቲ በኦሮሞ ሕዝብ መካከል ከፍተኛ ድጋፍ ያለው – በዓለም አቀፍ ደረጃ ተቀባይነት ካለው አሸባሪ ድርጅት አልሻባብ ጋር በተመሳሳይ ትንፋሽ ከኢትዮጵያ ሕዝቦች አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ ግንባር (ኢሕአፓ) የመጫወቻ መጽሐፍ ወጥቷል ፡፡ ህወሃት የበላይነቱን የያዘው ኢህአዲግ የሽብርተኝነትን ንግግር በመጠቀም ኦነግን እና መንስኤዎቹን ከህግ አግባብ ውጭ በማድረግ ከአልሸባብ ፣ ከቦኮሃራም እና ከሌሎች አሸባሪ ድርጅቶች ጋር በማወዳደር ተጠቅሞበታል ፡፡ የሰጡት መግለጫ በቅርቡ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ የተከሰቱት ለውጦች ምንነት እና የኦሮሞ ተወላጅ በኢትዮጵያ መንግስት ውስጥ ስላለው አቋም እጅግ የከበደ ክርክርን ዳግም አስተካክሏል ፡፡

አቢይ የኦሮሞን የኢህአፓ ክንፍ ወክሎ በኦሮሞ ተቃውሞ በጠቅላይ ሚኒስትርነት ቦታ ተደናግጧል ፡፡ ብዙዎች ይህንን የኦሮሞን መገለል በኢትዮጵያ መቋረጡን የሚያረጋግጥ አስገራሚ ለውጥ አድርገው ይመለከቱት ነበር ፡፡ ሆኖም ባለፉት ሁለት ዓመታት በኦሮምያ ያለው የሰብአዊ መብት ሁኔታ እና በመላ ክልሉ ለተቃዋሚዎቻቸው የደረሰው በደል እና የከባድ እጅ አያያዝ በአጠቃላይ የኦሮሞው አቋም መባባሱን ያሳያል ፡፡

በአብይ ዘመን ኦሮሞዎች ከፍተኛ ጭቆና እና ከባድ የሰብአዊ መብት ጥሰቶች አጋጥመውታል ፡፡ በግንቦት ወር አምነስቲ ኢንተርናሽናል የመንግስት ሃይሎችን “ቤቶችን ወደ መሬት ማቃጠል ፣ ያለአግባብ አፈፃፀም ፣ አስገድዶ መድፈር ፣ የዘፈቀደ እስራት እና እስራት ፣ አንዳንድ ጊዜ መላ ቤተሰቦችን ጨምሮ እጅግ አሰቃቂ የሰብአዊ መብት ጥሰቶች” ሲል ከሰሰ ፡ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ በበርካታ የኦሮሚያ አካባቢዎች ያለው ሁኔታ ተባብሷል ፣ በተለይም ሀአካሉ ሁንዴሳአ ከተገደለ ወዲህ ፡፡ የአብይ እና የፒ.ፒ ባለሥልጣናት በታዋቂው ዘፋኝ ግድያ ላይ የኦሮሞ ነፃነት ሰራዊት (ኦነግ) እና ህወሓትን በፍጥነት ለመወንጀል ፈጣን ነበሩ ፡፡

መንግስት የሃካአሉን ግድያ ተከትሎ የተከሰተውን ቁጣ እና አመፅ በመጠቀም ሁለቱን ዋና የኦሮሞ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ማለትም የኦሮሞ ፌዴራሊስት ኮንግረስ (ኦፌኮ) እና ኦነግን በርካታ ታዋቂ አመራሮችን በቁጥጥር ስር አውሏል ፡ መስሪያ ቤቶቻቸውን በመዝጋት በመላ ሀገሪቱ ብዙ መሪዎቻቸውን እና አባሎቻቸውን በማሰር ኦፌኮ ከቀጣዩ ምርጫ ለማግለል ያለውን ፍላጎት ይፋ አደረገ ፡፡

ኦነግ እና የኢትዮጵያ መንግስት

የኦሮሞን የፖለቲካ ፣ የባህልና የኢኮኖሚ ጭቆና ለማስቆም በ 1970 ዎቹ የተቋቋመው ኦነግ ለኦሮሞ የራስን ዕድል በራስ የመወሰን መብት ለማግኘት ይታገላል ፡፡ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ተከታታይ የኢትዮጵያ ገዢዎች ቡድኑን ለማጥፋት ሞክረዋል ፡፡ በእርግጥ ፣ በሕወሃት የሚመራው የኢሕአፓ አንኳር አባል እንደመሆኑ ለዓመታት ኦነግን በመሰለል ቡድኑን ለመተባበር ወይም ለመንቀል ሲሞክሩ ቆይተዋል ፡፡

እ.ኤ.አ በ 1991 ኦነግ የመንግስቱ ኃይለማርያምን የኮሚኒስት አገዛዝ ከገረሰሰ የነፃነት ግንባሮች ሰፈሮች መካከል ነበር ፡፡ የብዙ አገራት ፌዴራሊዝም እንዲጀመርም የጀመረው የኢትዮጵያ የሽግግር መንግሥት አካል ነበር ፡፡ ሆኖም በኦነግ ውስጥ የኦነግ ድጋፍ በሕወሃት ቁጥጥር ስር ባለዉ የኦሮሞ ሕዝቦች ዴሞክራሲያዊ ድርጅት (ኦሕዴድ) ተወዳዳሪ የማይሆን ሆኖ ሲገኝ ፣ ሕወሃት ኦነግን ከሽግግር አደረጃጀቱ አስወጣ ፡፡

ኢህአዴግም ኦነግን ለማጥፋት የተቃጠለ የምድር ዘመቻ ጀመረ ፡፡ ብዙዎቹ ከፍተኛ አመራሮቹ ተገደሉ ፣ ብዙዎች ተሰወሩ ፣ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ የኦነግ አመራሮች እና አባላት ወደ ወህኒ ወርደዋል ወይም ተሰደዋል ፡፡ የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ በአንድ ወቅት “እያንዳንዱን ኦሮሞን ብትቧጭ ኦነግ ታገኛለህ” ሲሉ ዋናውን የአብይ አባል የነበሩበት ኢህአደግ ኦነግን እንደ ሰበብ በመጠቀም ለሶስት አስርት ዓመታት ያህል ተቃዋሚ ኦሮሞን ሁሉ በመቆጣጠር ተቆጣጠረ ፡፡ ”- ለብዙዎች የእውነተኛ ህይወት ውጤት ያስከተለ የጋራ አጋንንታዊ ድርጊት። እ.ኤ.አ በ 2008 (እ.ኤ.አ.) የቀድሞው የህወሃት ከፍተኛ አመራሮች የኦሮሞ ብሔርተኞች በተመጣጠነ ኢላማነት ምክንያት የኢትዮጵያ “እስር ቤቶች አፋን ኦሮሞን ይናገራሉ” ሲሉ አስተያየታቸውን ሰጥተዋል ፡

የኦሮሞን ጭቆና እና መቀጠል መቀጠል የህወሃትን የበላይነት ያስቆመ እና ለአብይ መነሳት መንገድ የከፈተውን የተቃውሞ ሰልፎች (2014-2018) አቀጣጠለ ፡፡ አዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር የህወሓትን ሰላይ በመሆን ቡድኑን ለማስወገድ የሠሩትን ሥራ እየቀጠሉ ነው ፡፡

ኦነግ እ.ኤ.አ. በ 2018 ልክ ወደ ኢትዮጵያ እንደተመለሰ የአብይ መንግስት በኢህአዲግ ዘመን የነበረውን የድርጅቱን አደገኛ እና ጠበኛ ምስል መልሷል ፡፡ በኦሮሚያ ክልል ውስጥ ለተፈጠረው ከፍተኛ ትርምስ እና አለመረጋጋት ኦነግን ለመወንጀል የሞከረው በተመሳሳይ መንገድ ህወሃትን እንደከሰሰው ነው ፡፡ በእርግጥ መንግስትም ኦነግን ከህወሃት ጋር በማያያዝ ሁለቱ አገሪቱን ለማተራመስ አብረው የሚሰሩ ናቸው ሲል ተከራክሯል ፡፡

መንግሥት ሕወሓትን እና ኦነግን ያለ ምንም ምክንያት ኢትዮጵያን ለማተራመስ ጽንፈኛ ፣ ዓመፀኛና ምክንያታዊ ያልሆኑ አካላት ሲኦል አድርገው ለመድገም ሞክረዋል ፡፡ የፓርላማ አባላት በቅርቡ ባደረጉት ስብሰባ መንግስት ለሁለቱም አካላት በሽብርተኛነት እንዲሰየም ጥሪ አቅርበዋል ፡፡ አብይ በትግራይ ያደረገው ጦርነት እና ኦነግ እንዲወገድ ያቀረበው ጥሪ በማደግ ላይ ባለው የግለሰባዊ አምባገነን አገዛዝ ላይ የተቃውሞ ወንጀልን የማጥፋት እና የማጥፋት አካሄድ አንዱ አካል ነው ፡፡

ዛሬ ባለሥልጣናት ለየትኛውም የተቃውሞ አስተያየት ለኦነግ ድጋፍ በመወንጀል ምላሽ ይሰጣሉ ፡፡ የአገሪቱን አቅጣጫ በተመለከተ ጥያቄ የሚያነሱ የአከባቢው ባለሥልጣናት የኦነግ አባላት ወይም ደጋፊዎች በመሆናቸው ተከሰው ታስረዋል ፡፡ ልክ እንደ ዐብይ ዘመን ሁሉ የኦነግን ድጋፍ ክሶች በኦሮሚያ ውስጥ የፖለቲካ ተቃዋሚዎችን ለማስፈራራት ፣ ለመቆጣጠር እና ለመቅጣት መሠረት እየሆኑ ነው ፡፡

የአስመራው ስምምነት 

ከሁለት አስርት ዓመታት በላይ በግዞት ከተሰደደ በኋላ ኦነግ በ 2018 ደስታውን ወደ ኢትዮጵያ ተመልሷል ፡፡ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ አድናቂዎች ፓርቲውን በዋና ከተማዋ አዲስ አበባ በደስታ ተቀብለውታል ፡፡ የኢትዮጵያ ፓርላማም ቡድኑ ለምርጫ ለመዘጋጀት መንገዱን በማመቻቸት “የሽብርተኛ” ድንጋጌን አንስቷል ፡፡

ለሶስት አስርት ዓመታት ያህል ከስደት እና ከብዙ መከፋፈል በኋላ ኦነግ የነበረበት የአንድ ጊዜ አስፈሪ ድርጅት ጥላ ነው ፡፡ ሆኖም ፣ በኦሮሞ ህዝብ መካከል ወደር የማይገኝለት ስሜታዊ ትስስር አለው ፡፡ አብይ ገና ከመጀመሪያው ቡድኑን እንዳያግደው አድርጓል ፡፡ መንግስት ከቡድኑ ጋር ያደረገው የሰላም ስምምነት ቀለሙ ሳይደርቅ እንኳን በውዝግብ የታጀበ ነበር ፡፡

የኦነግ አመራሮች ወደ አዲስ አበባ መመለሳቸው በተቃውሞ ሰልፎች እና ከዚያ በኋላ የተከሰቱ ሁነቶች አጋጥመውታል ፣ አብዛኛው ደግሞ የኋላ ኋላ በክልል ተዋንያን የተቀነባበረ ይመስላል ፡፡ የኢትዮጵያ ብሄርተኞች ኦነግን እንደ መገንጠል ንቅናቄ እና የመጨረሻው የፀረ-ኢትዮጵያዊነት መገለጫ አድርገው ይመለከቱታል ፡፡ ኢሕአፓ ፀረ-ኦነግን ስሜት በከተማ ቁንጮዎች ልብና አእምሮ ውስጥ ሲቆፍር ለአስርተ ዓመታት አሳል spentል ፡፡

የአብይ የብልጽግና ፓርቲ (ኦ.ፒ.) ኦሮሞዎች ኦነግን የሚመለከቱበትን ከፍተኛ ክብር እና በእንደዚህ ያለ አስፈሪ ተቃዋሚ ላይ የምርጫ ውድድርን ማሸነፍ እንደማይችል ያውቅ ነበር ፡ ሆኖም ወርቅነህ ተሾመ በቅርቡ እንዳመለከተው ፣ በኦሮሚያ ውስጥ ያሉ የፒ.ፒ. ካድሬዎች መጀመሪያ ቡድኑን የሚቋቋሙ ይመስላሉ ፡ በሰላም ስምምነቱ አፈፃፀም ላይ በተከሰሱ ክሶች መካከል ግንኙነቶች በፍጥነት ተበላሹ ፡፡ የምርጫ ቦርድ ቡድኑን ለምርጫ የምስክር ወረቀት ያቀረበውን አጠናቋል ፡፡ ኦነግ ሙሉ ትጥቅ ለማስፈታት ተለዋጭ ሆነ ፡፡ ፒ.ፒ ከኦሮሞ ፌዴራሊስት ኮንግረስ (ኦፌኮ) እና ከሌሎች የኦሮሞ ፓርቲዎች ጋር ጥምረት ለመፍጠር የኦነግን ጥረትም በድንጋይ ተወነ ፡፡

ኦነግ በመጨረሻ ተጸጽቶ የኦነግ አመፀኞችን ኃላፊነት ለአባ ጋዳ ምክር ቤት አስረከበ ፡፡ የምርጫ ቦርድ የምስክር ወረቀቱን አፀደቀ ፡፡ ኦኤልኤን ትጥቅ ለማስፈታት በሻምብሊክ ሙከራዎች ከወደቁ በኋላ ፒፒ እና ኦነግ እንደገና በመላ ኦሮሚያ ዙሪያ የወረዳ ቢሮዎችን መክፈት ሲጀምሩ እንደገና መጋጨት ጀመሩ ፡፡

ጠቅላይ ሚኒስትሩን ጨምሮ የፒ.ፒ አመራሮች ኦነግ ለሁለቱም ወገኖች ለመጫወት እየሞከረ ነው ሲሉ መክሰሱን ቀጠሉ-ለአመፅ ድጋፍ መስጠቱን የቀጠለ ሲሆን ለምርጫ ውድድርም እየተዘጋጁ ነው ፡፡ የኦነግ አመራሮች ክሱን አስተባብለዋል ፡፡ ከዚያ እስሩ ተጀመረ ፡፡ በጥቅምት ወር የፒ.ፒ ባለሥልጣናት በኦነግ ውስጥ የውስጥ መፈንቅለትን በመንደፍ የቡድኑን ለረጅም ጊዜ ሊቀመንበር የነበሩትን አቶ ዳውድ ኢብሳ በግልፅ በመደገፍ እና በፓርቲው ውስጥ ላሉት ከዳተኞች አካላት የጥቃት ድጋፍ በመስጠት ላይ ይገኛሉ ፡፡

የአብይ መንግስት “የኦነግ ሽፍቶች” ን በማደን ስም በትግራይ ጦርነት ጀርባ በኦሮሞው ላይ የሚፈጽመውን እርምጃ አጠናክሮ ቀጥሏል ፣ ልጆቻቸውም አመፀኞቹን ተቀላቀሉ የተባሉ ወላጆችን እንኳን በቁጥጥር ስር በማዋል ህገ-ወጥ የሰዓት እላፊ እና ወጣቶችን ያለአግባብ መግደል ጀምረዋል ፡፡ የኦሮሚያ ፖሊስ በኅዳር ወር ከመገናኛ ብዙሃን ትኩረት ውጭ ከ 370 በላይ ታጣቂዎችን መግደሉን አስታውቋል ፡፡ በታህሳስ ወር መጀመሪያ ላይ በኦሮሚያ የሚገኙ የፒ.ፒ ተወካዮች በምስራቅ ሀረርጌ ዞን የኦነግ አባላትን ጨምሮ 473 ተጠርጣሪዎች መሳሪያ መያዛቸውን እና ማሰራታቸውን የገለጹ ሲሆን ቡድኑ በሁሉም የኦሮሚያ ዞኖች ውስጥ መገኘቱን ያሳያል ፡፡

አብይ የኢትዮጵያን የዴሞክራሲያዊ ሽግግር ዕድል አባከነ ፡፡ አገሪቱ በአሁኑ ጊዜ ግዙፍ የፖለቲካ እና ማህበራዊ ስብጥር ላይ ነች ፡፡ በትግራይ የተደረገው ጦርነት እና የታጋሩ አስተባባሪ የብሄር መገለጫ የኢትዮጵያን ብሄራዊ ጨርቃ ጨርቅ በአንድ ላይ የሚሸምነውን ክር ቀጋ ፡፡ ከዚህ ጦርነት በኋላ ኢትዮጵያ መቼም ቢሆን ለትግራዮች ተመሳሳይ አትሆንም ፡፡

በሞያሌ ውስጥ መንሸራተት አብይ ኦሮሞን በሕገ-ወጥ መንገድ ለመዘርጋት ያለውን ፍላጎት ያሳያል ፡፡ አቢይ በዚህ የጭቆናና የግፍ ጎዳና ከቀጠለ የስልጣን ዘመናቸውን የሚጎዱ የዓመፅ ዘሮችን በመትከል በመጨረሻም የኢትዮጵያን ግዛት መበታተን ያበስራል ፡፡ የደርግም ሆነ የኢህአዲግ አገዛዝ እራሳቸውን የማይበገሩ እንደሆኑ አድርገው በማየት የኢትዮጵያን መንግስት በአደገኛ ሁኔታ ወደ ቁርጥራጭነት አቀረቡ ፡፡ አብይ የታሪክ ትምህርቶችን ልብ ማለት አለበት ፡